Września i jej historyczne znaczenie dla Wielkopolski
Września zasłynęła na całym świecie na początku XX wieku jako miejsce szkolnego strajku dzieci i nauczycieli. Sprzeciw wobec eliminacji języka polskiego z programu nauczania stał się symbolem oporu całego narodu. Dziś w centrum miasta stoi pomnik Dzieci Wrzesińskich, upamiętniający tamte dramatyczne wydarzenia. Najstarszym zabytkiem Wrześni jest gotycka kolegiata Wniebowzięcia NMP i kościół świętych Stanisława i Jana, odbudowana dwukrotnie po pożarach. W późniejszym czasie, w południowej części centrum, pojawiła się gotycka Kaplica Świętego Krzyża, otoczona parkiem, pierwotnie datowana na połowę XIX wieku. W pobliżu znajdziemy też drewnianą kaplicę z XIX stulecia, wzniesioną w miejscu dawnej świątyni, a w Lipówce pałac hrabiego Edwarda Ponińskiego, który wspomina o szwedzkich wpływach z końca XVIII wieku.
Giecz - jeden z najważniejszych grodów wczesnopiastowskich
Giecz był jednym z najstarszych i najważniejszych ośrodków władzy w Polsce za panowania pierwszych Piastów. To właśnie stąd płynęła władza nad znaczną częścią wczesnośredniowiecznej Wielkopolski, a samo grodzisko do dziś budzi podziw historyków i archeologów. W miejscu dawnego grodu odkryto fundamenty potężnego palatium, które stanowi dziś rezerwat archeologiczny i jest jednym z niewielu tak dobrze zachowanych śladów tamtej epoki w Polsce. Każdy, kto choć raz stanie na tym terenie, poczuje ciężar historii, która dosłownie wyłania się spod ziemi.
Obok reliktów dawnej zabudowy można tu podziwiać Kościół Świętego Jana Chrzciciela wzniesiony na fundamentach jeszcze starszej świątyni, co samo w sobie jest wymownym świadectwem ciągłości osadniczej tego miejsca. Całe założenie grodziskowe uzupełniają dwie kaplice. Pierwsza, wzniesiona z kamiennych ciosów przez świętego Mikołaja w drugiej połowie XVIII stulecia, skrywa w sobie liczne elementy architektoniczne rodem z wcześniejszych epok, tworząc fascynującą warstwowość stylów i tradycji. Druga, poświęcona Wniebowzięciu NMP, pochodzi z drugiej połowy XII wieku i uznawana jest za jeden z najcenniejszych i najlepiej zachowanych przykładów romańskiego budownictwa sakralnego w Polsce. Obydwa obiekty tworzą razem niezwykły kompleks, który żaden miłośnik historii nie powinien pominąć podczas wizyty w Wielkopolsce.
Pałace i dwory - architektura szlachecka w centrum Wielkopolski
Region wrzesiński obfituje w zachowane rezydencje ziemiańskie, które przez stulecia tworzyły krajobraz kulturowy Wielkopolski. W Czerniejewicach wznosi się barokowo-klasycystyczny pałac, którego ostatnimi właścicielami aż do roku 1939 byli Skórzewscy. Wnętrza budynku zachowały zabytkowe elementy parkietów, stolarki i dekoracji. Przed bramą prowadzącą na dziedziniec znajdują się klasycystyczne oficyny z 1780 roku, a naprzeciwko rozległego parku krajobrazowego stoi wozownia z zegarem i stajnią. W Kołaczkowie z kolei mieści się klasycystyczny pałac z początku XIX wieku, który od 1920 roku był własnością Władysława Reymonta. Pisarz spędzał tam ostatnie lata życia, a dziś działa tam Izba Pamięci noblisty.
Winna Góra i tradycja generała Jana Henryka Dąbrowskiego
Winna Góra to miejscowość nierozerwalnie związana z postacią Jana Henryka Dąbrowskiego, twórcy Legionów Polskich i patrona polskiego hymnu narodowego. W 1807 roku stała się ona własnością słynnego generała, który mieszkał tu aż do swojej śmierci. Jego ciało spoczywa w mauzoleum wybudowanym w 1818 roku w Kościele Świętego Michała Archanioła. W pobliżu pałacu Mankowskich, gdzie rezydował Dąbrowski, znajdowało się niegdyś muzeum jego imienia. Dziś Winna Góra przyciąga miłośników historii militarnej oraz wszystkich, którzy pragną oddać hołd jednemu z najważniejszych polskich bohaterów epoki napoleońskiej.
Koszut i Środa Wielkopolska - drewno, mury i kościelne perły
W centrum Koszuta wznosi się drewniany dwór z drugiej połowy XVIII stulecia, otoczony ogrodem z elementami typowymi dla rezydencji ziemiańskiej. Ekspozycja Muzeum Ziemi Średzkiej prezentuje tu typowe wnętrza domu szlacheckiego, a odwiedzający mogą poczuć klimat dawnego życia ziemiańskiego w sposób, który nie jest możliwy w żadnym wielkomiejskim muzeum. Przestrzeń ta działa na wyobraźnię jak żadna sala wystawiennicza, bo otoczona jest żywą przyrodą i autentyczną ciszą dawnego majątku. Przy wjeździe do wsi stoją trzy charakterystyczne wiatraki koźlaki, które stanowią jeden z bardziej rozpoznawalnych i fotografowanych widoków całego regionu.
Środa Wielkopolska zachowała bogaty zasób zabytków sakralnych i mieszczańskich, który rozbudza ciekawość nawet wśród doświadczonych podróżników. Na Starym Rynku dominuje neoromański Kościół Najświętszego Serca Jezusa, dobudowany na przełomie XIX i XX wieku jako wyraz religijnej tożsamości lokalnej społeczności. Najstarsza gotycka kaplica szlachecka przy tym kościele wyróżnia się interesującą attyką w stylu manierystycznym, która zaskakuje swoją elegancją pośród surowych gotyckich form. Na południe od rynku rozciąga się klasycystyczny kościół poewangelicki, a całą panoramę zamykają kamienice z różnych epok, każda opowiadająca własną historię o ludziach, którzy tu żyli, handlowali i tworzyli przez stulecia.
Kórnik i Pojezierze Kórnicko-Zaniemyskie - zamek, jeziora i arboretum
Kórnik słynie przede wszystkim z zameczku Działyńskich, wzniesionego w latach 1843–1861 według projektu Karola Fryderyka Schinkla w stylu gotyku romantycznego. Obiekt pełni dziś funkcję muzeum i siedziby Biblioteki Kórnickiej Polskiej Akademii Nauk. Na parterze udostępniono zwiedzającym zabytkowe komnaty mieszkalne, a na piętrze salę mauretańską, która dawniej służyła jako zamkowe muzeum. Otaczający zamek park Instytutu Dendrologii PAN jest jednym z najcenniejszych arboretów w Polsce, liczącym około 3500 gatunków drzew i krzewów ze strefy umiarkowanej półkuli północnej. Jego twórcami byli Tytus Działyński i jego syn Jan Kanty. Jezioro Bnińskie, największy akwen rynny kórnicko-zaniemyskiej, jest doskonałym miejscem do wypoczynku i kąpieli. Niedaleko leży Zaniemyśl, dawne miasto związane z poetą Ryszardem Berwińskim, urodzonym tu w 1819 roku.
