Czym jest Kraina w Kratę i gdzie jej szukać?
Kraina w Kratę to promocyjna nazwa obszaru obejmującego kilka miejscowości na Pobrzeżu Słowińskim, w województwie pomorskim. Region wyróżnia się wyjątkową spuścizną budownictwa ryglowego, zwanego też szachulcowym lub muru pruskiego. Zachowane tu domy i zabudowania gospodarcze, wznoszone w tej technice od kilku wieków, tworzą niepowtarzalny krajobraz kulturowy, który trudno spotkać w takiej koncentracji gdzie indziej w Polsce. Wizyta w tym rejonie to podróż w czasie, podczas której architektura staje się żywym muzeum.
Darłowo - miasto z królewską przeszłością
Darłowo leży nad rzeką Wieprzą, zaledwie trzy i pół kilometra od Morza Bałtyckiego. Miasto zapisało się na kartach europejskiej historii jako miejsce urodzenia Eryka Pomorskiego, który z czasem objął tron Danii, Szwecji i Norwegii. Zamek Książąt Pomorskich, w którym przyszedł on na świat, do dziś stoi w centrum Darłowa i mieści ekspozycję Muzeum Regionalnego. Na szczycie czworobocznej gotyckiej wieży zamkowej urządzono punkt widokowy, z którego rozciąga się imponująca panorama okolicy.
Zabytki starego miasta
Centrum Darłowa zdominowane jest przez barokowy ratusz z 1725 roku oraz Fontannę Rybaka pochodzącą z roku 1919. Nad całym rynkiem góruje masywna czworoboczna wieża kościoła Matki Bożej Częstochowskiej. Wnętrze tej gotyckiej świątyni kryje niezwykłe skarby, wśród nich bogato zdobioną renesansową ambonę, zbiór obrazów z XVII i XVIII stulecia oraz barokowe stalle. Za najcenniejsze elementy wyposażenia uchodzą sarkofagi księżnych pomorskich i samego króla Eryka. Pamiątką po dawnych murach obronnych miasta pozostaje gotycka Brama Kamienna.
Darłówko - letniskowe oblicze bałtyckiego portu
Darłówko to nadmorska dzielnica letniskowa Darłowa, oddzielona od niego ujściem rzeki Wieprzy. To właśnie tu rozlokował się port darłowski, tętniący życiem szczególnie w sezonie urlopowym. Obydwie części kurortu połączone są rozsuwanym mostem, który w latach sześćdziesiątych XX wieku zastąpił wcześniejszą, wysłużoną przeprawę z XIX stulecia. Przy wejściu do portu wznosi się ceglana latarnia morska, zbudowana w 1885 roku. Z Darłówka można wyruszyć na krótki rejs turystyczny po Bałtyku lub wybrać się w stronę wyspy Bornholm. Latem w miejscowości odbywa się Międzynarodowy Zlot Historycznych Pojazdów Wojskowych, przyciągający miłośników militarnej motoryzacji z całej Europy.
Jarosławiec i jego słynna latarnia morska
Jarosławiec zajmuje malowniczy, pagórkowaty przylądek o urozmaiconej linii brzegowej. Najbardziej rozpoznawalnym elementem wsi jest 33-metrowa latarnia morska, wzniesiona w połowie XIX wieku na wzgórzu w centrum miejscowości. Plaża w Jarosławcu słynie z kolorowych kutrów rybackich, wyciąganych po połowach wprost na piasek, tworząc jedyną w swoim rodzaju, żywą pocztówkę z dawnego nadbałtyckiego rybołówstwa. Na koronie wydm zachowały się oryginalne domy ryglowe z XIX wieku, które razem tworzą spójny krajobraz dawnej wsi rybackiej. W pobliżu, nad jeziorem Wicko, leżą wsie Jezierzany i Łącko, które stanowią spokojną alternatywę wypoczynkową.
Architektura ryglowa - żywe dziedzictwo regionu
Na terenie Krainy w Kratę zachowały się całe zespoły budownictwa szachulcowego, obejmujące zarówno domy mieszkalne, jak i zabudowania gospodarcze. Szczególnie warto odwiedzić Krupy, gdzie przetrwało wiele obiektów ryglowych wraz z kościołem z wieżą z XIV wieku. W Staniewicach uwagę zwraca kościół ryglowy z XVIII stulecia z murowaną wieżą, która pochodzi z wcześniejszego gotyckiego obiektu sakralnego. Stare Jarosławie zachęca zabytkową XIX-wieczną zabudową, w tym obiektami o konstrukcji ryglowej, a także gotyckim kościołem z XIV wieku.
Swołowo - wieś-skansen kraciastej architektury
Swołowo to nieduża wieś położona około 15 kilometrów na zachód od Słupska, na pograniczu województw zachodniopomorskiego i pomorskiego. Dla miłośników architektury ludowej to miejsce szczególne, bo zachowały się tu nie pojedyncze budynki, lecz całe zagrodowe układy przestrzenne z oryginalną zabudową gospodarczą. Spacer wąskimi dróżkami między ryglowymi domami daje poczucie przeniesienia się o dwa, trzy wieki wstecz, bez potrzeby odwiedzania tradycyjnego skansenu.
W gruntownie odrestaurowanej Zagrodzie Albrechta, uznawanej za jeden z największych wiejskich zespołów budownictwa ryglowego w Polsce, działa muzeum Krainy w Kratę. To właśnie stąd najlepiej zacząć poznawanie całego regionu, bo ekspozycja wprowadza w historię i specyfikę szachulcowej architektury Pobrzeża Słowińskiego. Wieś dopełnia XV-wieczny kościół murowany, który razem z okolicznymi zagrodami tworzy spójną, autentyczną całość. Swołowo nie jest miejscem przygotowanym pod turystykę masową i właśnie to stanowi jego największy atut.
