Kaszuby Południowe - gdzie właściwie leżą?
Kaszuby kojarzą się często z północną częścią województwa pomorskiego, morzem i miejscowościami położonymi niedaleko Trójmiasta. Ich południowa część ma jednak zupełnie inny charakter. To kraina, w której krajobraz tworzą przede wszystkim lasy, jeziora, rzeki i niewielkie miejscowości.
Określenie Kaszuby Południowe nie oznacza jednej, ściśle wyznaczonej jednostki administracyjnej. W ujęciu turystycznym obejmuje ono między innymi okolice Kościerzyny, Wdzydz, Brus, Wiela i Chojnic oraz tereny określane mianem Zaborów. Charakterystycznym elementem tej części Kaszub są także rozległe kompleksy leśne Borów Tucholskich.
To kierunek, który pozwala podczas jednego wyjazdu połączyć wypoczynek nad wodą, wycieczki rowerowe, poznawanie lokalnej historii oraz kontakt z kaszubską kulturą.
Wdzydze i „Kaszubskie Morze”
Jednym z miejsc, które najlepiej pokazują krajobraz Kaszub Południowych, są Wdzydze. To właśnie tutaj znajduje się charakterystyczny kompleks wodny określany jako Krzyż Jezior Wdzydzkich.
Tworzą go jeziora Wdzydze, Radolne, Gołuń i Jelenie. Całość, ze względu na wielkość akwenu i rozległe widoki, bywa określana mianem „Kaszubskiego Morza”. Kompleks jezior zajmuje powierzchnię ponad 1455 hektarów, a maksymalna głębokość sięga 72 metrów.
Dobrą perspektywę na okolicę daje wieża widokowa we Wdzydzach. Drewniana konstrukcja ma 35,6 metra wysokości, a platformy widokowe znajdują się na kilku poziomach. Z góry można podziwiać charakterystyczny układ jezior, półwyspy oraz Ostrów Wielki - największą wyspę jeziora Wdzydze.
Okolice Wdzydz są również dobrym miejscem dla żeglarzy, kajakarzy oraz osób, które chcą spędzić urlop nad wodą, ale niekoniecznie wybierać najbardziej zatłoczone kurorty.
Najstarszy skansen na ziemiach polskich
Będąc we Wdzydzach, trudno pominąć Muzeum - Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich.
Początki muzeum sięgają 1906 roku. Jest ono uznawane za najstarsze na ziemiach polskich muzeum na wolnym powietrzu. To jedno z najważniejszych miejsc dla osób, które chcą poznać historię oraz kulturę Kaszub.
Można tu zobaczyć tradycyjną architekturę, dawne gospodarstwa i warsztaty, a także poznać rzemiosło oraz codzienne życie mieszkańców regionu.
Właśnie kultura jest jednym z elementów najmocniej wyróżniających Kaszuby. Kaszubski haft, charakterystyczne wzornictwo, język i lokalne tradycje pozostają ważną częścią tożsamości mieszkańców tej części Pomorza.
Bory Tucholskie. Kilometry lasów i jezior
Kierując się dalej na południe, trafiamy do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce - Borów Tucholskich.
Szczególne walory przyrodnicze tego obszaru chroni Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Tutejszy krajobraz tworzą przede wszystkim lasy, jeziora i tereny o wysokich walorach przyrodniczych.
Wśród miejsc, które można zobaczyć podczas wędrówek po parku, znajdują się między innymi jezioro lobeliowe Gacno Wielkie, dystroficzne jezioro Kacze Oko, pomnikowy dąb „Bartuś” oraz miejsca, z których można podziwiać Jezioro Charzykowskie.
To dobra propozycja szczególnie dla osób preferujących aktywną turystykę. Zamiast intensywnego zwiedzania kolejnych zabytków można wybrać pieszą wędrówkę, rower albo spokojny odpoczynek w otoczeniu lasów i jezior.
Brusy i Zabory - mniej oczywiste Kaszuby
W południowej części regionu warto zwrócić uwagę na Zabory. To historyczna część Kaszub obejmująca między innymi okolice Brus, Wiela, Karsina, Leśna i Swornegaci. Za jedno z najważniejszych miejsc tej krainy uznawane są Brusy.
Okolica jest szczególnie ciekawa dla rowerzystów. Przebiega tędy Kaszubska Marszruta, czyli rozbudowana sieć oznakowanych tras rowerowych na terenie powiatu chojnickiego.
System tras łączy między innymi gminy Czersk, Chojnice, Brusy i Konarzyny, prowadząc również przez popularne turystycznie Charzykowy i Swornegacie. Łączna długość wyznaczonych tras wynosi około 165 kilometrów.
Równie interesującą propozycją jest trasa „Dookoła Jezior Wdzydzkich”. Liczy 48,5 kilometra i prowadzi wokół Krzyża Jezior Wdzydzkich przez lasy, pola, łąki oraz kaszubskie wsie.
Wiele - jezioro i niezwykła kalwaria
Kolejnym punktem wartym zaznaczenia na mapie jest Wiele. Miejscowość leży nad Jeziorem Wielewskim, ale jej najbardziej charakterystycznym zabytkiem jest Kalwaria Wielewska.
Kompleks powstawał w pierwszych dekadach XX wieku. Tworzą go 23 obiekty, w tym kaplice, kompozycje rzeźbiarskie, Święte Schody, ambona i pustelnia. Od 1962 roku Kalwaria Wielewska znajduje się w rejestrze zabytków.
Kaplice rozmieszczono wśród zieleni, na stokach Białej Góry w sąsiedztwie Jeziora Wielewskiego. Dzięki temu miejsce ma zarówno znaczenie religijne i historyczne, jak również duże walory krajobrazowe.
Kamienne kręgi w Odrach. Ślad sprzed blisko dwóch tysięcy lat
Kaszuby Południowe mają również atrakcję zdecydowanie odbiegającą od typowych jeziornych krajobrazów. W miejscowości Odry, nad Wdą, znajduje się rezerwat przyrody „Kręgi Kamienne”.
Na jego terenie zachowało się cmentarzysko związane z ludnością kultury wielbarskiej i Gotami przebywającymi na tych terenach w pierwszych wiekach naszej ery. Znajduje się tutaj 10 kamiennych kręgów oraz około 30 kurhanów.
Kamienne konstrukcje ukryte w lesie sprawiają, że jest to jedno z najbardziej nietypowych miejsc, jakie można zobaczyć podczas podróży po południowej części Kaszub.
Kajaki, rowery czy spokojny wypoczynek?
Kaszuby Południowe mają tę zaletę, że trudno sprowadzić je do jednego rodzaju turystyki. Osoby nastawione na aktywny wypoczynek mogą korzystać z licznych tras rowerowych, szlaków pieszych oraz możliwości uprawiania turystyki wodnej.
Ważną rolę odgrywają tutejsze rzeki i jeziora. Wda jest popularnym kierunkiem dla miłośników kajakarstwa, a liczne akweny pozwalają połączyć zwiedzanie regionu z wypoczynkiem nad wodą.
Z kolei osoby szukające spokojniejszego wypoczynku mogą potraktować jeden z miejscowych pensjonatów czy gospodarstw agroturystycznych jako bazę i każdego dnia odkrywać inną część regionu.
Kaszuby Południowe - kierunek nie tylko na jeden dzień
Wdzydze i „Kaszubskie Morze”, Bory Tucholskie, Kalwaria Wielewska, Zabory czy kamienne kręgi w Odrach pokazują, jak różnorodna jest południowa część Kaszub.
Nie jest to miejsce, które trzeba zwiedzać według jednej obowiązkowej trasy. Wręcz przeciwnie - jednym z największych atutów może okazać się możliwość zatrzymania się nad jeziorem, zejścia z głównej drogi do niewielkiej kaszubskiej wsi albo wybrania roweru zamiast samochodu.
Kaszuby Południowe mogą być więc ciekawym pomysłem zarówno na weekend, jak i na dłuższy urlop. Szczególnie dla tych, którzy podczas podróży szukają nie tylko znanych atrakcji, ale również przestrzeni, przyrody i lokalnego charakteru.
